Prowadzę terapię poznawczo-behawioralną (CBT) w Erywaniu dla osób dorosłych doświadczających lęku, uporczywego analizowania, trudności emocjonalnych, behawioralnych oraz innych problemów psychologicznych.
CBT stanowi podstawowy model mojej pracy klinicznej. Jest to ustrukturyzowane, oparte na współpracy i dowodach naukowych podejście psychoterapeutyczne, koncentrujące się na zależnościach pomiędzy myśleniem, emocjami, zachowaniem, reakcjami fizjologicznymi oraz sytuacją, w której się znajdujemy.
Celem terapii nie jest wyłącznie zmniejszenie nieprzyjemnych objawów. Ważne jest zrozumienie mechanizmów podtrzymujących problem i stopniowa zmiana sposobów myślenia, reagowania i działania.
Czym jest terapia poznawczo-behawioralna?
CBT opiera się na założeniu, że na nasze reakcje psychologiczne wpływa nie tylko to, co nam się przydarza, ale również sposób, w jaki interpretujemy wydarzenia, czego się spodziewamy, jak reagujemy emocjonalnie i fizjologicznie oraz co następnie robimy.
W uproszczeniu:
sytuacja → interpretacja → reakcja emocjonalna i fizjologiczna → zachowanie → konsekwencje → utrwalenie istniejących przekonań
Z czasem niektóre wzorce mogą stać się automatyczne.
Niepewność może być interpretowana jako zagrożenie, krytyka jako odrzucenie, doznania z ciała jako oznaka katastrofy, a błąd jako dowód osobistej porażki.
Unikanie, wielokrotne sprawdzanie, poszukiwanie zapewnień, odkładanie działań czy inne zachowania zabezpieczające mogą dodatkowo wzmacniać te interpretacje.
CBT pomaga rozpoznać takie mechanizmy i rozwijać alternatywne sposoby reagowania.
CBT to nie „pozytywne myślenie”
Terapia poznawczo-behawioralna bywa przedstawiana jako zastępowanie negatywnych myśli pozytywnymi.
Nie na tym polega CBT.
Celem jest rozwijanie bardziej trafnego, elastycznego i funkcjonalnego sposobu myślenia.
Czasami obawa wynika z nadmiernej oceny zagrożenia i wymaga ponownej analizy. W innych sytuacjach problem jest realny — wtedy terapia może dotyczyć radzenia sobie, rozwiązywania problemów, podejmowania decyzji lub akceptowania tego, czego nie jesteśmy w stanie kontrolować.
W jakich problemach można stosować CBT?
W zależności od indywidualnego przypadku wykorzystuję interwencje poznawczo-behawioralne w pracy z:
- lękiem i przewlekłym zamartwianiem się;
- napadami paniki;
- lękiem społecznym;
- fobiami i agorafobią;
- objawami obsesyjno-kompulsyjnymi;
- nadmiernym analizowaniem i ruminacjami;
- lękiem o zdrowie;
- myśleniem depresyjnym i wycofaniem behawioralnym;
- złością i trudnościami w regulacji emocji;
- zaburzeniem hazardowym;
- unikaniem i prokrastynacją;
- perfekcjonistycznymi wzorcami myślenia i zachowania;
- przekonaniami i powtarzającymi się wzorcami związanymi z relacjami;
- trudnością w tolerowaniu niepewności;
- podejmowaniem decyzji pod presją.
Podobne objawy nie oznaczają jednak, że u dwóch osób problem jest podtrzymywany przez te same mechanizmy.
Dlatego terapia powinna opierać się na indywidualnej konceptualizacji przypadku, a nie jedynie na nazwie diagnozy.
Jak pracuję w podejściu CBT
Ocena i konceptualizacja przypadku
Pierwszym etapem jest zrozumienie problemu.
Analizujemy:
- kiedy i w jaki sposób powstały trudności;
- sytuacje, które je aktywują;
- powtarzające się myśli i interpretacje;
- reakcje emocjonalne i fizjologiczne;
- wzorce zachowania;
- unikanie i zachowania zabezpieczające;
- istotne założenia i przekonania;
- czynniki podtrzymujące problem.
Na tej podstawie tworzymy roboczy model psychologiczny — konceptualizację przypadku.
Praca poznawcza
Praca poznawcza pomaga rozpoznawać automatyczne interpretacje, przewidywania i przekonania oraz poddawać je analizie.
Możemy zadawać między innymi pytania:
Co dokładnie przewiduję?
Jakie mam na to dowody?
Jakich informacji nie uwzględniam?
Czy nie traktuję możliwości jako prawdopodobieństwa?
Czy próbuję uzyskać pewność tam, gdzie pełna pewność nie jest możliwa?
Jak mogę sprawdzić swoje założenie w praktyce?
Celem nie jest mówienie osobie, co powinna myśleć, lecz rozwijanie zdolności do bardziej samodzielnej i krytycznej analizy własnego myślenia.
Praca behawioralna
Zmiana zachowania jest równie istotnym elementem CBT.
Unikanie, ciągłe sprawdzanie, poszukiwanie zapewnień, odkładanie działania czy inne strategie mogą przynosić krótkotrwałą ulgę, a jednocześnie podtrzymywać problem w dłuższej perspektywie.
Dlatego terapia może obejmować:
eksperymenty behawioralne, ekspozycję, planowanie aktywności, ćwiczenie umiejętności i zmianę utrwalonych reakcji.
Zmiana psychologiczna zachodzi nie tylko poprzez rozmowę, lecz także poprzez nowe doświadczenie.
CBT, uczenie się i mózg
Jednym z ważnych obszarów moich zainteresowań zawodowych i naukowych jest relacja pomiędzy procesami poznawczymi, zachowaniem, psychoterapią i neurobiologią.
Z tej perspektywy psychoterapię można rozumieć również jako proces uczenia się.
Powtarzające się sposoby interpretowania rzeczywistości i reagowania stopniowo się automatyzują. Jednocześnie nowe doświadczenia poznawcze i behawioralne mogą zmieniać sposób przewidywania zagrożenia, reagowania na niepewność oraz regulowania emocji.
Jeżeli jest to pomocne, łączę pracę CBT z przystępnym wyjaśnieniem odpowiednich mechanizmów poznawczych i neurobiologicznych.
Współpraca i struktura
CBT jest aktywną formą psychoterapii.
Psychoterapeuta i klient wspólnie określają cele, analizują mechanizmy podtrzymujące trudności i oceniają zachodzące zmiany.
Praca pomiędzy sesjami może obejmować obserwacje, zapisy, eksperymenty behawioralne, ćwiczenia ekspozycyjne lub inne praktyczne zadania.
Ich celem jest przeniesienie procesu zmiany z gabinetu psychoterapeutycznego do codziennego życia.
Czy CBT jest zawsze właściwym podejściem?
Nie.
Nie istnieje jeden rodzaj psychoterapii odpowiedni dla każdej osoby i każdego problemu.
Podstawą mojej pracy klinicznej jest CBT, jednak korzystam również z podejścia integracyjnego i innych metod opartych na dowodach naukowych. Jeżeli jest to klinicznie uzasadnione, praca może obejmować również EMDR.
Jednym z celów wstępnej oceny jest więc ustalenie, jaki sposób pracy będzie najbardziej adekwatny w konkretnej sytuacji.
Jak wygląda pierwsza konsultacja?
Pierwsza konsultacja służy przede wszystkim ocenie oraz stworzeniu wstępnej konceptualizacji problemu.
Rozmawiamy o historii trudności, sytuacjach, w których się pojawiają, myślach, emocjach, zachowaniu, dotychczasowych sposobach radzenia sobie oraz oczekiwanych zmianach.
Staramy się odpowiedzieć na trzy podstawowe pytania:
Co się dzieje?
Co podtrzymuje problem?
Co możemy zmienić?
Na tej podstawie można ustalić cele oraz strategię psychoterapii.
O moim doświadczeniu w CBT
Jestem psychologiem (PsySD) i psychoterapeutą posiadającym Europejski Certyfikat Psychoterapii (ECP).
Terapia poznawczo-behawioralna jest podstawowym modelem mojej praktyki klinicznej oraz jednym z głównych obszarów mojej działalności zawodowej, naukowej i dydaktycznej.
Jestem również wiceprezesem i współzałożycielem Armenian Scientific-Educational Association of Cognitive Behavioral Therapy (ArSEA CBT) oraz autorem i współautorem ponad 50 publikacji naukowych i 11 książek z zakresu psychologii i psychoterapii.
CBT w Erywaniu i online
Konsultacje są dostępne: stacjonarnie w Erywaniu oraz online.
Pracuję w językach: polskim · angielskim · ormiańskim · rosyjskim
Umów konsultację
Jeżeli rozważasz terapię poznawczo-behawioralną i chcesz ustalić, czy CBT jest odpowiednim podejściem w Twojej sytuacji, możesz umówić się na konsultację.