{"id":3683,"date":"2026-10-02T13:00:08","date_gmt":"2026-10-02T09:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/armanbegoyan.com\/?p=3683"},"modified":"2026-10-02T07:54:02","modified_gmt":"2026-10-02T03:54:02","slug":"how-the-brain-learns-from-synaptic-strengthening-to-psychotherapy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/2026\/10\/02\/how-the-brain-learns-from-synaptic-strengthening-to-psychotherapy\/","title":{"rendered":"Jak m\u00f3zg si\u0119 uczy: od wzmacniania synaps do psychoterapii"},"content":{"rendered":"<p>Powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce powstawanie nowej wiedzy w m\u00f3zgu wi\u0105\u017ce si\u0119 z tworzeniem nowych po\u0142\u0105cze\u0144 synaptycznych. Z pewno\u015bci\u0105 taki proces zachodzi, jednak przyswajanie nowej wiedzy nie zawsze musi oznacza\u0107 powstawanie nowych synaps. Cz\u0119sto uczenie si\u0119 rozpoczyna si\u0119 od <strong>wzmacniania ju\u017c istniej\u0105cych po\u0142\u0105cze\u0144 synaptycznych<\/strong>. Kiedy to samo po\u0142\u0105czenie neuronalne jest wielokrotnie aktywowane, transmisja glutaminianergiczna, a zw\u0142aszcza mechanizmy zwi\u0105zane z <strong>receptorami NMDA (N-methyl-D-aspartate \u2014 N-metylo-D-asparaginian)<\/strong>, mog\u0105 prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ego wzmocnienia transmisji synaptycznej. Zjawisko to nazywane jest <strong>LTP (long-term potentiation \u2014 d\u0142ugotrwa\u0142e wzmocnienie synaptyczne)<\/strong> i uwa\u017ca si\u0119 je za jeden z wa\u017cnych mechanizm\u00f3w synaptycznych le\u017c\u0105cych u podstaw uczenia si\u0119 i pami\u0119ci.<\/p>\n<p>M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, po\u0142\u0105czenia, kt\u00f3re s\u0105 aktywowane wielokrotnie, mog\u0105 by\u0107 p\u00f3\u017aniej reaktywowane \u0142atwiej i skuteczniej. Dlatego wa\u017cne informacje warto cz\u0119sto powtarza\u0107 nie tylko tymi samymi s\u0142owami, lecz tak\u017ce przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych sformu\u0142owa\u0144, przyk\u0142ad\u00f3w i w r\u00f3\u017cnych kontekstach. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne w psychoedukacyjnej cz\u0119\u015bci psychoterapii: jednorazowe wyja\u015bnienie czego\u015b nie oznacza jeszcze, \u017ce dana informacja sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 trwa\u0142ej wiedzy i reakcji behawioralnych klienta.<\/p>\n<p>T\u0119 sam\u0105 zasad\u0119 stosuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c w swoich ksi\u0105\u017ckach. Do niekt\u00f3rych fundamentalnych idei celowo powracam, przedstawiaj\u0105c je w r\u00f3\u017cnych sformu\u0142owaniach i kontekstach. Takie powt\u00f3rzenia nie s\u0105 jedynie literack\u0105 czy stylistyczn\u0105 redundancj\u0105. Ich celem jest wielokrotna aktywacja tej samej idei oraz powi\u0105zanie jej z inn\u0105 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniami. Sapolsky w\u0142a\u015bnie w tym szerszym kontek\u015bcie omawia uczenie hebbowskie, wzmacnianie synaps, glutaminian oraz procesy zale\u017cne od receptor\u00f3w NMDA. Oryginalne angloj\u0119zyczne wydanie jego ksi\u0105\u017cki zosta\u0142o opublikowane przez Penguin Press w 2017 roku.<\/p>\n<p><strong>Literatura<\/strong><\/p>\n<p>Bliss, T. V. P., &amp; Collingridge, G. L. (1993). A synaptic model of memory: Long-term potentiation in the hippocampus. <em>Nature, 361<\/em>(6407), 31\u201339.<\/p>\n<p>Malenka, R. C., &amp; Bear, M. F. (2004). LTP and LTD: An embarrassment of riches. <em>Neuron, 44<\/em>(1), 5\u201321.<\/p>\n<p>Sapolsky, R. M. (2017). <em>Behave: The biology of humans at our best and worst<\/em>. Penguin Press.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce powstawanie nowej wiedzy w m\u00f3zgu wi\u0105\u017ce si\u0119 z tworzeniem nowych po\u0142\u0105cze\u0144 synaptycznych. Z pewno\u015bci\u0105 taki proces zachodzi, jednak przyswajanie nowej wiedzy nie zawsze musi oznacza\u0107 powstawanie nowych synaps. Cz\u0119sto uczenie si\u0119 rozpoczyna si\u0119 od wzmacniania ju\u017c<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3685,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[109,289,18],"tags":[],"class_list":["post-3683","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-neuroscience","category-psychology","category-psychotherapy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3683"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3687,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3683\/revisions\/3687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}