Gdy m\u00f3wimy o motywacji i wyznaczaniu cel\u00f3w, cz\u0119sto koncentrujemy si\u0119 jedynie na zewn\u0119trznej stronie pytania: czego chc\u0119, jak mog\u0119 to osi\u0105gn\u0105\u0107, jak nie zrezygnowa\u0107 w po\u0142owie drogi. Jednak na g\u0142\u0119bszym poziomie motywacja jest zwi\u0105zana nie tylko z odr\u0119bnym celem, lecz tak\u017ce z obrazem \u017cycia, ze stylem \u017cycia, kt\u00f3ry cz\u0142owiek chce zbudowa\u0107.<\/p>\n
Dlatego pierwszym i wa\u017cnym pytaniem nie jest po prostu \u201eczego chc\u0119?\u201d, lecz \u201edlaczego jest to dla mnie wa\u017cne?\u201d.<\/p>\n
Wa\u017cne jest, aby zrozumie\u0107, czy ten cel naprawd\u0119 jest m\u00f3j i w jaki spos\u00f3b przybli\u017ca mnie do \u017cycia\/stylu \u017cycia, kt\u00f3ry chc\u0119 mie\u0107. Jaki styl \u017cycia chc\u0119 zbudowa\u0107? Jakie dni, relacje, prac\u0119, cia\u0142o, stan psychiczny, wolno\u015b\u0107 lub odpowiedzialno\u015b\u0107 chc\u0119 mie\u0107? Je\u015bli cel nie \u0142\u0105czy si\u0119 z szerszym obrazem \u017cycia, cz\u0119sto traci swoj\u0105 si\u0142\u0119 motywacyjn\u0105.<\/p>\n
Po\u017c\u0105dane jest, aby cz\u0142owiek zadawa\u0142 sobie nie tylko pytanie \u201ekim jestem?\u201d, lecz tak\u017ce \u201ekim chc\u0119 si\u0119 sta\u0107?\u201d. Jakie cechy chc\u0119 w sobie rozwija\u0107? Jakim cz\u0142owiekiem chc\u0119 by\u0107 w relacjach, w pracy, w chwilach trudno\u015bci, w stosunku do w\u0142asnego cia\u0142a, czasu i wybor\u00f3w?<\/p>\n
Takie podej\u015bcie sprawia, \u017ce wyznaczanie cel\u00f3w staje si\u0119 nie tylko wyborem rezultatu, lecz tak\u017ce procesem budowania to\u017csamo\u015bci. Nie tylko osi\u0105gamy cele; poprzez cele stopniowo budujemy nasze przysz\u0142e \u201eja\u201d.<\/p>\n
W tym miejscu wa\u017cne jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy celem a \u015brodkiem. Bardzo cz\u0119sto to, co pocz\u0105tkowo by\u0142o \u015brodkiem, z czasem mo\u017ce niezauwa\u017calnie sta\u0107 si\u0119 celem ostatecznym. Na przyk\u0142ad okre\u015blone stanowisko, wykszta\u0142cenie, status finansowy lub pozycja zawodowa mog\u0105 by\u0107 wa\u017cnymi narz\u0119dziami do budowania po\u017c\u0105danego \u017cycia. Nie musz\u0105 jednak stanowi\u0107 sensu tego \u017cycia.<\/p>\n
Je\u015bli cz\u0142owiek chce mie\u0107 bardziej wolne, tw\u00f3rcze, bezpieczne lub oparte na warto\u015bciach \u017cycie, wtedy praca, wykszta\u0142cenie lub pieni\u0105dze mog\u0105 by\u0107 \u015brodkami do jego budowania. Je\u015bli jednak \u015brodek zast\u0119puje cel, cz\u0142owiek mo\u017ce przez wiele lat porusza\u0107 si\u0119 bardzo aktywnie, ale wewn\u0119trznie nie rozumie\u0107 ju\u017c, po co si\u0119 porusza.<\/p>\n
To samo dotyczy przeszk\u00f3d.<\/p>\n
Problemy pojawiaj\u0105ce si\u0119 na drodze \u017cycia – choroba, trudno\u015bci finansowe, kryzys w relacji, przeszkoda zawodowa lub problem psychologiczny – mog\u0105 wymaga\u0107 du\u017cej uwagi i si\u0142y. Trzeba je rozwi\u0105zywa\u0107, nie nale\u017cy ich unika\u0107. Niebezpiecze\u0144stwo polega jednak na tym, \u017ce usuni\u0119cie przeszkody mo\u017ce stopniowo sta\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym celem \u017cycia.<\/p>\n
Cz\u0142owiek mo\u017ce tak bardzo skoncentrowa\u0107 si\u0119 na chorobie, d\u0142ugu, konflikcie, l\u0119ku lub jakim\u015b innym problemie, \u017ce traci szerszy obraz: po co to przezwyci\u0119\u017cam, ku jakiemu \u017cyciu chc\u0119 i\u015b\u0107, co znajduje si\u0119 poza tym problemem?<\/p>\n
Przeszkoda jest cz\u0119\u015bci\u0105 drogi, ale nie zawsze jej ostatecznym sensem. Je\u015bli cz\u0142owiek zapomina o swoim g\u0142\u00f3wnym kierunku, rozwi\u0105zywanie problemu mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w zamkni\u0119te ko\u0142o. Nie porusza si\u0119 ju\u017c ku \u017cyciu, lecz ca\u0142\u0105 energi\u0119 po\u015bwi\u0119ca tylko na usuwanie tego, co przeszkadza mu \u017cy\u0107.<\/p>\n
Tutaj pytanie o motywacj\u0119 staje si\u0119 g\u0142\u0119bsze: motywacja to nie tylko pragnienie. To tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 widzenia, po co przechodz\u0119 przez trudno\u015b\u0107.<\/p>\n
Z tej perspektywy \u201edobre\u201d, \u201ew\u0142a\u015bciwe\u201d lub \u201eu\u017cyteczne\u201d dla cz\u0142owieka nie zawsze mo\u017cna rozumie\u0107 abstrakcyjnie, jednakowo dla wszystkich. Dla nas dobre i w\u0142a\u015bciwe jest to, co jest zgodne z naszymi warto\u015bciami i pomaga nam zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do \u017cycia, kt\u00f3re chcemy zbudowa\u0107.<\/p>\n
Je\u015bli decyzja przybli\u017ca nas do naszych wa\u017cnych cel\u00f3w, je\u015bli odpowiada naszym wyobra\u017ceniom warto\u015bciuj\u0105cym, je\u015bli w d\u0142u\u017cszej perspektywie sprzyja bardziej sensownemu i zdrowszemu \u017cyciu, wtedy ta decyzja mo\u017ce by\u0107 dla nas w\u0142a\u015bciwa.<\/p>\n
Jest tu jednak jeszcze jeden wa\u017cny warunek: nasze warto\u015bci i cele r\u00f3wnie\u017c nie s\u0105 zastyg\u0142e. Mog\u0105 si\u0119 zmienia\u0107 wraz z czasem, do\u015bwiadczeniem, wiekiem, wiedz\u0105, stratami, sukcesami i nowymi etapami \u017cycia. To, co na jednym etapie by\u0142o wa\u017cnym celem, na innym mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 drugorz\u0119dne. To, co wcze\u015bniej wydawa\u0142o nam si\u0119 \u017cyciowo konieczne, p\u00f3\u017aniej mo\u017ce utraci\u0107 swoje znaczenie.<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce cz\u0142owiek powinien nieustannie zmienia\u0107 cele. Oznacza jednak, \u017ce dojrza\u0142e wyznaczanie cel\u00f3w wymaga okresowego przegl\u0105du: czy ten cel nadal jest m\u00f3j, czy nadal odpowiada \u017cyciu, kt\u00f3rego chc\u0119, czy nadal ma warto\u015b\u0107?<\/p>\n
Z perspektywy nauk poznawczych cz\u0142owieka mo\u017cna postrzega\u0107 jako system, kt\u00f3ry nieustannie buduje, sprawdza i aktualizuje modele \u015bwiata, w\u0142asnej osoby i przysz\u0142o\u015bci. Nasz m\u00f3zg nie tylko reaguje na rzeczywisto\u015b\u0107, ale tak\u017ce j\u0105 przewiduje, pr\u00f3buje zmniejszy\u0107 niepewno\u015b\u0107, chroni\u0107 nas i znajdowa\u0107 mo\u017cliwe formy adaptacji.<\/p>\n
Dlatego problem psychologiczny lub psychiczny cz\u0119sto mo\u017cna postrzega\u0107 nie tylko jako \u201ezaburzenie\u201d lub \u201eb\u0142\u0105d\u201d, lecz tak\u017ce jako form\u0119 adaptacji. L\u0119k, unikanie, d\u0105\u017cenie do kontroli, emocjonalne zamro\u017cenie, agresja, uzale\u017cnienie lub samoizolacja mog\u0142y kiedy\u015b pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 mechanizm\u00f3w obronnych.<\/p>\n
System poznawczy cz\u0119sto nie wybiera najlepszego rozwi\u0105zania. Wybiera rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re w danym momencie i w danych warunkach jest postrzegane jako mniejsze z\u0142o. Je\u015bli rzeczywisto\u015b\u0107 jest niebezpieczna, nieprzewidywalna, bolesna lub niezrozumia\u0142a, m\u00f3zg mo\u017ce wybra\u0107 strategi\u0119, kt\u00f3ra kr\u00f3tkoterminowo zmniejsza b\u00f3l lub zagro\u017cenie, ale d\u0142ugoterminowo ogranicza \u017cycie.<\/p>\n
To, co kiedy\u015b pomaga\u0142o przetrwa\u0107, p\u00f3\u017aniej mo\u017ce przeszkadza\u0107 \u017cy\u0107.<\/p>\n
W tym sensie problem psychologiczny nale\u017cy rozumie\u0107 nie tylko jako co\u015b, czego trzeba si\u0119 pozby\u0107, lecz tak\u017ce jako pytanie: do czego m\u00f3j system pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 zaadaptowa\u0107? Przed jakim zagro\u017ceniem, b\u00f3lem, niepewno\u015bci\u0105 lub strat\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 mnie chroni\u0107? Dlaczego m\u00f3zg wybra\u0142 w\u0142a\u015bnie t\u0119 strategi\u0119?<\/p>\n
Je\u015bli jednak stary model adaptacyjny nie prowadzi ju\u017c do \u017cycia, kt\u00f3rego chc\u0119, nale\u017cy go stopniowo zast\u0119powa\u0107 modelem bardziej elastycznym, dojrzalszym i bardziej zgodnym z warto\u015bciami.<\/p>\n
To podej\u015bcie mo\u017cna zastosowa\u0107 nie tylko do problem\u00f3w klinicznych, ale tak\u017ce do niemal wszystkich istotnych trudno\u015bci \u017cyciowych. Powtarzaj\u0105ce si\u0119 problemy w relacjach, konflikty zwi\u0105zane z prac\u0105, b\u0142\u0119dne zachowania finansowe, prokrastynacj\u0119, autodestrukcyjne wybory lub zaburzenia psychologiczne mo\u017cna postrzega\u0107 jako problemy globalnej adaptacji.<\/p>\n
Pytanie brzmi nie tylko: \u201eco jest ze mn\u0105 nie tak?\u201d. Bardziej skuteczne pytanie brzmi: \u201edo czego zaadaptowa\u0142em si\u0119 w taki spos\u00f3b?\u201d.<\/p>\n
Cz\u0142owiek mo\u017ce zaadaptowa\u0107 si\u0119 do l\u0119ku przed odrzuceniem, staj\u0105c si\u0119 nadmiernie ugodowy. Mo\u017ce zaadaptowa\u0107 si\u0119 do niepewno\u015bci poprzez pr\u00f3b\u0119 kontrolowania wszystkiego. Mo\u017ce zaadaptowa\u0107 si\u0119 do bolesnych relacji poprzez emocjonalne zamkni\u0119cie si\u0119. Mo\u017ce zaadaptowa\u0107 si\u0119 do l\u0119ku przed pora\u017ck\u0105, nie zaczynaj\u0105c niczego. Mo\u017ce zaadaptowa\u0107 si\u0119 do wewn\u0119trznej pustki poprzez ci\u0105g\u0142\u0105 zaj\u0119to\u015b\u0107, prac\u0119 lub zewn\u0119trzne osi\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n
Wszystko to mog\u0105 by\u0107 adaptacje, modele adaptacji. Ale nie ka\u017cda adaptacja prowadzi do po\u017c\u0105danego \u017cycia. Niekt\u00f3re adaptacje pomagaj\u0105 jedynie znosi\u0107 \u017cycie, ale nie pomagaj\u0105 go budowa\u0107.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie tutaj wyznaczanie cel\u00f3w, warto\u015bci i motywacja \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w jeden og\u00f3lny system.<\/p>\n
Je\u015bli cz\u0142owiek staje wobec problemu i chce zrozumie\u0107, jak go rozwi\u0105za\u0107, w jakim kierunku si\u0119 porusza\u0107 i gdzie znale\u017a\u0107 motywacj\u0119, nale\u017cy rozpatrywa\u0107 to pytanie w szerszych ramach.<\/p>\n
Jaki jest obraz mojego po\u017c\u0105danego \u017cycia?
\nJakim cz\u0142owiekiem chc\u0119 si\u0119 sta\u0107?
\nJakie warto\u015bci s\u0105 dla mnie wa\u017cne na tym etapie?
\nW czym przeszkadza ten problem?
\nPo co chc\u0119 go przezwyci\u0119\u017cy\u0107?
\nCzy to jest cel, \u015brodek, czy przeszkoda na drodze?
\nCzy moje obecne zachowanie mnie chroni, czy ogranicza?
\nJaki nowy model adaptacyjny mo\u017ce lepiej odpowiada\u0107 mojej rzeczywisto\u015bci i moim celom?<\/p>\n
Z perspektywy terapii poznawczo-behawioralnej i racjonalnej autoanalizy jest to bardzo wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie. Je\u015bli problem postrzegany jest tylko jako objaw, cz\u0142owiek mo\u017ce z nim walczy\u0107, nie rozumiej\u0105c jego funkcji. Je\u015bli jednak problem postrzegany jest jako strategia adaptacyjna, mo\u017cliwe staje si\u0119 zrozumienie jego wewn\u0119trznej logiki i zbudowanie bardziej skutecznej alternatywy.<\/p>\n
Motywacja staje si\u0119 wtedy nie po prostu si\u0142\u0105 woli, lecz orientacj\u0105 ku lepszej adaptacji. Cz\u0142owiek zaczyna rozumie\u0107, \u017ce nie tylko rozwi\u0105zuje problem, ale tak\u017ce przebudowuje swoj\u0105 relacj\u0119 z \u017cyciem, ze swoj\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 i z samym sob\u0105.<\/p>\n
W tym sensie wyznaczanie cel\u00f3w nie jest jedynie wyborem przysz\u0142ego rezultatu. Jest wyborem kierunku \u017cycia. A motywacja pojawia si\u0119 wtedy, gdy cz\u0142owiek widzi, \u017ce jego wysi\u0142ek, przezwyci\u0119\u017canie problemu i rozw\u00f3j nowego zachowania s\u0105 zwi\u0105zane nie po prostu z odr\u0119bnym zadaniem, ale z \u017cyciem, kt\u00f3re naprawd\u0119 chce zbudowa\u0107.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdy m\u00f3wimy o motywacji i wyznaczaniu cel\u00f3w, cz\u0119sto koncentrujemy si\u0119 jedynie na zewn\u0119trznej stronie pytania: czego chc\u0119, jak mog\u0119 to osi\u0105gn\u0105\u0107, jak nie zrezygnowa\u0107 w po\u0142owie drogi. Jednak na g\u0142\u0119bszym poziomie motywacja jest zwi\u0105zana nie tylko z odr\u0119bnym celem, lecz<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3652,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[166,289,200],"tags":[291,299,290,300,301,298],"class_list":["post-3556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-general-psychology","category-psychology","category-self-help","tag-discipline","tag-goals","tag-motivation","tag-values","tag-vector","tag-willpower"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3556"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3560,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions\/3560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}