{"id":3509,"date":"2026-08-03T23:29:06","date_gmt":"2026-08-03T19:29:06","guid":{"rendered":"https:\/\/armanbegoyan.com\/?p=3509"},"modified":"2026-08-17T11:25:32","modified_gmt":"2026-08-17T07:25:32","slug":"on-my-teachers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/2026\/08\/03\/on-my-teachers\/","title":{"rendered":"O moich nauczycielach"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Ostatnio coraz cz\u0119\u015bciej my\u015bl\u0119 o tym, \u017ce drogi kszta\u0142towania si\u0119 i rozwoju zawodowego nigdy nie przechodzi si\u0119 samotnie. Cho\u0107 ka\u017cdy specjalista ostatecznie sam wybiera kierunek, w kt\u00f3rym chce pod\u0105\u017ca\u0107, sam czyta, zg\u0142\u0119bia wiedz\u0119, kwestionuje i poszukuje odpowiedzi na w\u0142asne pytania, na tej drodze zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy przyczyniaj\u0105 si\u0119 nie tylko do poszerzania naszej wiedzy, lecz tak\u017ce do kszta\u0142towania naszego naukowego sposobu my\u015blenia.<\/p>\n

Patrz\u0105c wstecz, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce szczeg\u00f3lny wp\u0142yw na ukszta\u0142towanie mojego zawodowego \u015bwiatopogl\u0105du mia\u0142o kilku nauczycieli i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<\/p>\n

\"\"Dzi\u0119ki wymagaj\u0105cemu profesorowi Sergeyowi Arzumanyanowi zacz\u0105\u0142em g\u0142\u0119boko interesowa\u0107 si\u0119 psychologi\u0105 naukow\u0105, szczeg\u00f3lnie ewolucj\u0105 uk\u0142adu nerwowego i psychiki, psychologi\u0105 dzia\u0142alno\u015bci Leontjewa oraz teori\u0105 nastawienia Dmitrija Uznadzego (do dzi\u015b pami\u0119tam list\u0119 kilkudziesi\u0119ciu obowi\u0105zkowych do przeczytania monografii, kt\u00f3r\u0105 sporz\u0105dzi\u0142em za jego rad\u0105 i przez kilka lat nosi\u0142em w portfelu). Jego wyk\u0142ady i podej\u015bcie naukowe nauczy\u0142y mnie my\u015ble\u0107 o psychologii jako o nauce (by\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie od niego przej\u0105\u0142em r\u00f3wnie\u017c nietolerancj\u0119 wobec wszelkich pozbawionych podstaw empirycznych system\u00f3w pseudonaukowych), a procesy psychiczne rozpatrywa\u0107 tak\u017ce z perspektywy ich fizjologicznych podstaw.<\/p>\n

Wszystko to ostatecznie skierowa\u0142o mnie ku teoriom cech osobowo\u015bci Gordona Allporta i Hansa Eysencka, teorii konstrukt\u00f3w osobistych George\u2019a Kelly\u2019ego oraz – Waszej Wysoko\u015bci – psychofizjologii, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c ku naukom kognitywnym i psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Profesor Arzumanyan by\u0142 prawdopodobnie jednym z najbardziej charyzmatycznych wyk\u0142adowc\u00f3w, jakich spotka\u0142em podczas studi\u00f3w na Uniwersytecie Pedagogicznym.<\/p>\n

\"\"Pod wp\u0142ywem profesora Konstantina Danielyana zacz\u0105\u0142em zwraca\u0107 znacznie wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na biologiczne i psychiatryczne aspekty problem\u00f3w zdrowia psychicznego (nigdy nie zapomn\u0119 naszych dyskusji o biologicznych i spo\u0142ecznych determinantach zaburze\u0144 psychotycznych, prowadzonych w jego gabinecie w Instytucie Doskonalenia Lekarzy). Zainteresowanie, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 od Kraepelina i Jaspersa, z czasem przerodzi\u0142o si\u0119 w moj\u0105 wieloletni\u0105 fascynacj\u0119 neurobiologi\u0105, procesami psychicznymi oraz neurobiologicznymi podstawami psychoterapii.<\/p>\n

W mojej pami\u0119ci na zawsze pozostan\u0105 wyk\u0142ady profesora Danielyana – kt\u00f3ry by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wielkim znawc\u0105 klasycznej literatury pi\u0119knej – wzbogacane przyk\u0142adami bohater\u00f3w Dostojewskiego i Turgieniewa, a tak\u017ce jego wspania\u0142a sk\u00f3rzana teczka oraz nieskazitelnie zadbane oksfordy z brogowaniem.<\/p>\n

\"\"Jeden z wa\u017cnych etap\u00f3w mojego rozwoju zawodowego zwi\u0105zany jest r\u00f3wnie\u017c z Rubenem Poghosyanem, jednym z pionier\u00f3w psychoterapii w Armenii. To w\u0142a\u015bnie on w 2008 roku zatrudni\u0142 mnie w Centrum Psychologicznym \u201eAyg\u201d, gdzie pracowa\u0142em do 2010 roku. Zosta\u0142 moim pierwszym prze\u0142o\u017conym i pierwszym superwizorem.<\/p>\n

Chocia\u017c jego orientacj\u0105 metodologiczn\u0105 by\u0142a psychoanaliza, w\u0142a\u015bnie to pomog\u0142o mi odnale\u017a\u0107 swoje miejsce w przeciwleg\u0142ym obozie naukowym – tam, gdzie znajdowali si\u0119 ojciec warunkowania sprawczego Burrhus Skinner, jedna z najwybitniejszych postaci spo\u0142ecznego behawioryzmu Albert Bandura oraz tw\u00f3rcy terapii poznawczej Albert Ellis i Aaron Beck. Cho\u0107 z czasem moja droga zawodowa zaprowadzi\u0142a mnie w innym kierunku psychoterapeutycznym, jego do\u015bwiadczenie, profesjonalna postawa i spos\u00f3b my\u015blenia terapeutycznego odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w moim kszta\u0142towaniu si\u0119 jako psychoterapeuty.<\/p>\n

Z wyj\u0105tkowym ciep\u0142em zawsze wspominam jego spokojny spos\u00f3b m\u00f3wienia i poruszania si\u0119 oraz jego niezwykle taktowny spos\u00f3b zwracania mi uwagi, kiedy czasem zauwa\u017ca\u0142, \u017ce podczas jego zaj\u0119\u0107 zamykaj\u0105 mi si\u0119 oczy. Jako student pracowa\u0142em w najr\u00f3\u017cniejszych miejscach \u2014 od kelnera po mened\u017cera supermarketu \u2014 ale akurat w tamtym okresie pracowa\u0142em na nocne zmiany w klubie internetowym i po nieprzespanej nocy rano szed\u0142em prosto na zaj\u0119cia.<\/p>\n

\"\"P\u00f3\u017aniej, podczas studi\u00f3w w Polsce na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ogromny wp\u0142yw wywar\u0142 na mnie m\u00f3j opiekun naukowy, profesor Stanis\u0142aw Puppel. Jego kierownictwo naukowe pomog\u0142o mi g\u0142\u0119biej wej\u015b\u0107 w psycholingwistyk\u0119, j\u0119zykoznawstwo kognitywne, semantyk\u0119 i semiotyk\u0119. Pozna\u0142em pragmatyczne teorie ewolucji mowy, komunikacji i psychiki, a tak\u017ce odkry\u0142em dla siebie prace Antoniego K\u0119pi\u0144skiego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli psychiatrii humanistycznej, prace Aarona Antonovsky\u2019ego, Alfreda Korzybskiego i Noama Chomsky\u2019ego – z kt\u00f3rymi cz\u0119\u015bciowo zetkn\u0105\u0142em si\u0119 ju\u017c podczas wcze\u015bniejszych studi\u00f3w – oraz mia\u0142em okazj\u0119 osobi\u015bcie pozna\u0107 jedn\u0105 z legend \u015bwiatowej psychologii, Jana Strelaua.<\/p>\n

Studia te ukaza\u0142y mi w nowym \u015bwietle rol\u0119 mowy, znaczenia i proces\u00f3w poznawczych w psychoterapii, pomagaj\u0105c mi pe\u0142niej zrozumie\u0107 i po\u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105 nauki poznawcze i behawioralne.<\/p>\n

W j\u0119zyku angielskim istnieje czasownik to champion<\/em>. Gdyby by\u0142 cz\u0142owiekiem, z pewno\u015bci\u0105 by\u0142by nim profesor Puppel.<\/p>\n

Z czasem wszystkie te wp\u0142ywy sta\u0142y si\u0119 fundamentem, na kt\u00f3rym ju\u017c samodzielnie kontynuowa\u0142em swoje poszukiwania w dziedzinie neurobiologii, proces\u00f3w psychicznych oraz neurobiologicznych podstaw psychoterapii. Ta droga trwa do dzi\u015b i jestem przekonany, \u017ce przede mn\u0105 wci\u0105\u017c znajduje si\u0119 wiele nowych pyta\u0144 i odkry\u0107.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie ogromn\u0105 rol\u0119 w moim rozwoju zawodowym odgrywali i nadal odgrywaj\u0105 liczni koledzy, wsp\u00f3\u0142pracownicy i przyjaciele. Nasze dyskusje, wsp\u00f3\u0142praca, a czasami r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnice zda\u0144 zawsze by\u0142y wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em rozwoju i ponownego przemy\u015blenia wielu kwestii.<\/p>\n

I oczywi\u015bcie odczuwam szczeg\u00f3ln\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wobec wszystkich moich klient\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie oni przez wszystkie te lata, cz\u0119sto nawet nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy, nieustannie mnie ucz\u0105 i motywuj\u0105 do dalszego samokszta\u0142cenia. Ka\u017cdy przypadek, ka\u017cda trudno\u015b\u0107, ka\u017cde ma\u0142e zwyci\u0119stwo to nowa mo\u017cliwo\u015b\u0107, by g\u0142\u0119biej zrozumie\u0107 cz\u0142owieka, ponownie przyjrze\u0107 si\u0119 w\u0142asnym przekonaniom i nadal si\u0119 uczy\u0107.<\/p>\n

Gdyby kto\u015b zapyta\u0142 mnie dzi\u015b, kto by\u0142 moim nauczycielem, trudno by\u0142oby mi ograniczy\u0107 odpowied\u017a wy\u0142\u0105cznie do wyk\u0142adowc\u00f3w akademickich i opiekun\u00f3w naukowych. Moimi nauczycielami byli tak\u017ce znani i nieznani mi osobi\u015bcie naukowcy i klinicy\u015bci przesz\u0142o\u015bci i tera\u017aniejszo\u015bci – osobne podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 Oliverowi Sacksowi, Irvinowi Yalomowi i Robertowi Sapolsky\u2019emu – kt\u00f3rzy nauczyli mnie my\u015ble\u0107; ci, kt\u00f3rzy mi zaufali; ci, kt\u00f3rzy mnie ukierunkowywali; oraz ci, kt\u00f3rzy swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 do dzi\u015b pomagaj\u0105 mi jako specjali\u015bcie, a by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c jako cz\u0142owiekowi, stawa\u0107 si\u0119 cho\u0107 odrobin\u0119 kim\u015b wi\u0119cej, ni\u017c by\u0142em wczoraj i przedwczoraj.<\/p>\n

Jestem r\u00f3wnie\u017c wdzi\u0119czny tym, kt\u00f3rzy celowo lub nie\u015bwiadomie stawiali mi przeszkody, tworz\u0105c tym samym sytuacje problemowe, kt\u00f3re pomaga\u0142y mi pozostawa\u0107 w dobrej formie.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 ka\u017cdemu z Was.<\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnio coraz cz\u0119\u015bciej my\u015bl\u0119 o tym, \u017ce drogi kszta\u0142towania si\u0119 i rozwoju zawodowego nigdy nie przechodzi si\u0119 samotnie. Cho\u0107 ka\u017cdy specjalista ostatecznie sam wybiera kierunek, w kt\u00f3rym chce pod\u0105\u017ca\u0107, sam czyta, zg\u0142\u0119bia wiedz\u0119, kwestionuje i poszukuje odpowiedzi na w\u0142asne pytania,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3525,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-3509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-about"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3509"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3563,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3509\/revisions\/3563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}