{"id":2511,"date":"2020-07-19T20:56:42","date_gmt":"2020-07-19T16:56:42","guid":{"rendered":"https:\/\/armanbegoyan.com\/?page_id=2511"},"modified":"2026-08-22T07:49:41","modified_gmt":"2026-08-22T03:49:41","slug":"cbt_for_anxiety_disorders","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/cbt_for_anxiety_disorders\/","title":{"rendered":"PBT Dla Zaburze\u0144 L\u0119kowych"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Oko\u0142o 35 lat temu jeden z tw\u00f3rc\u00f3w terapii poznawczo-behawioralnej, Aaron Beck, wsp\u00f3lnie z Garym Emerym i Ruth Greenberg opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 Anxiety Disorders and Phobias: A Cognitive Perspective<\/em> (Beck, Emery, & Greenberg, 1985). Autorzy po raz pierwszy przedstawili w niej poznawczy model zaburze\u0144 l\u0119kowych, kt\u00f3ry stanowi\u0142 istotn\u0105 rekonceptualizacj\u0119 natury l\u0119ku, jego przyczyn oraz sposob\u00f3w leczenia i radzenia sobie z nim. W tamtym czasie bada\u0144 dotycz\u0105cych poznawczych aspekt\u00f3w l\u0119ku by\u0142o bardzo niewiele, a dane empiryczne by\u0142y ograniczone; znaczna cz\u0119\u015b\u0107 podstaw teoretycznych opiera\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na obserwacjach klinicznych. Z czasem jednak, wraz ze wzrostem liczby bada\u0144 nad poznawczymi aspektami l\u0119ku oraz bada\u0144 klinicznych nad terapi\u0105 poznawczo-behawioraln\u0105 zaburze\u0144 l\u0119kowych, wiedza oparta na badaniach oraz metody leczenia by\u0142y stopniowo udoskonalane i rozszerzane. W rezultacie terapia poznawczo-behawioralna jest dzi\u015b uznawana za jedno z najlepszych podej\u015b\u0107 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych ze wzgl\u0119du na jej skuteczno\u015b\u0107, naukowy i oparty na badaniach charakter metod, a tak\u017ce racjonalno\u015b\u0107 podstaw teoretycznych i elastyczno\u015b\u0107 integracyjn\u0105.<\/p>\n

wi\u0119cej>>><\/a><\/p>\n

Obecnie terapia poznawczo-behawioralna (CBT)[1] jest terminem parasolowym obejmuj\u0105cym szereg interwencji psychologicznych i podej\u015b\u0107 psychoterapeutycznych (np. terapi\u0119 poznawcz\u0105, racjonalno-emotywn\u0105 terapi\u0119 behawioraln\u0105, dialektyczn\u0105 terapi\u0119 behawioraln\u0105, terapi\u0119 schemat\u00f3w, terapi\u0119 poznawczo-konceptualn\u0105), kt\u00f3re \u0142\u0105czy wsp\u00f3lna metodologia.<\/p>\n

Podstawow\u0105 form\u0105 prowadzenia CBT, podobnie jak w przypadku niemal wszystkich podej\u015b\u0107 psychoterapeutycznych, jest terapia indywidualna. Oznacza ona proces, w kt\u00f3rym uczestniczy jeden terapeuta i jeden klient.<\/p>\n

\n

Jakie inne formy psychoterapii istniej\u0105?<\/strong><\/em><\/p>\n

Opr\u00f3cz psychoterapii indywidualnej psychologowie mog\u0105 korzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c z innych form psychoterapii. Jedn\u0105 z nich jest psychoterapia grupowa, w kt\u00f3rej w sesji uczestnicz\u0105 osoby niezwi\u0105zane ze sob\u0105, ale maj\u0105ce ten sam problem l\u0119kowy. Czasami mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowana psychoterapia rodzinna, podczas kt\u00f3rej cz\u0142onkowie rodziny osoby z zaburzeniem l\u0119kowym mog\u0105 lepiej zrozumie\u0107 jej problem i nauczy\u0107 si\u0119 takich sposob\u00f3w interakcji, kt\u00f3re nie wzmacniaj\u0105 jej l\u0119ku ani zwi\u0105zanych z nim dysfunkcjonalnych zachowa\u0144.<\/p>\n<\/blockquote>\n

CBT mo\u017ce by\u0107 prowadzona nie tylko w formie bezpo\u015brednich spotka\u0144 (Face-to-Face<\/em>), na przyk\u0142ad w gabinecie psychologa, ale r\u00f3wnie\u017c online, z wykorzystaniem nowoczesnych \u015brodk\u00f3w komunikacji internetowej umo\u017cliwiaj\u0105cych po\u0142\u0105czenia audio i wideo (np. Skype, Viber, WhatsApp itp.).<\/p>\n

\n

Liczne badania[2][3][4] wykaza\u0142y, \u017ce psychoterapia online, w szczeg\u00f3lno\u015bci CBT prowadzona przez Internet (Internet-Based CBT<\/em>), nie ust\u0119puje pod wzgl\u0119dem skuteczno\u015bci psychoterapii prowadzonej bezpo\u015brednio.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Skuteczno\u015b\u0107 wszystkich element\u00f3w CBT by\u0142a i nadal jest badana przez naukowc\u00f3w. Obecnie CBT jest uznawana za jedno z najbardziej skutecznych podej\u015b\u0107 w radzeniu sobie z problemami psychologicznymi i zaburzeniami psychicznymi. Jej skuteczno\u015b\u0107 zosta\u0142a potwierdzona badaniami, a metoda ta jest stosowana przez dziesi\u0105tki tysi\u0119cy specjalist\u00f3w zdrowia psychicznego \u2014 psycholog\u00f3w, psychiatr\u00f3w i psychoterapeut\u00f3w \u2014 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

\n

Jak d\u0142ugo trwa psychoterapia?<\/strong><\/em><\/p>\n

U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b z zaburzeniami l\u0119kowymi objawy l\u0119ku zmniejszaj\u0105 si\u0119 lub ca\u0142kowicie ust\u0119puj\u0105 po kilku miesi\u0105cach odpowiedniej psychoterapii. Niekt\u00f3re osoby zauwa\u017caj\u0105 jednak znacz\u0105ce pozytywne zmiany ju\u017c po kilku sesjach psychoterapeutycznych.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Jakie s\u0105 podstawowe zasady CBT?<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n

CBT zawiera r\u00f3wnie\u017c komponent edukacyjny (psychoedukacj\u0119<\/em>), co oznacza, \u017ce podczas psychoterapii uczysz si\u0119 tak\u017ce samodzielnego radzenia sobie z w\u0142asnymi problemami lub objawami. Terapia pokazuje nowe sposoby my\u015blenia i dzia\u0142ania, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 d\u0142ugoterminowe zarz\u0105dzanie w\u0142asnymi problemami.<\/p>\n

Aby zrozumie\u0107 CBT, nale\u017cy zapozna\u0107 si\u0119 z jej podstawowymi zasadami.<\/p>\n

1. CBT koncentruje si\u0119 na \u201etu i teraz\u201d.<\/strong> Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych zasad CBT jest koncentrowanie pracy na objawach, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 i przeszkadzaj\u0105 nam w\u0142a\u015bnie teraz, zamiast skupiania si\u0119 przede wszystkim na przyczynach problemu lub zaburzenia. W ramach CBT zwraca si\u0119 jednak r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na to, w jaki spos\u00f3b problem si\u0119 rozwin\u0105\u0142. Sama znajomo\u015b\u0107 przyczyn problemu lub zaburzenia nie jest jednak wystarczaj\u0105ca do jego przezwyci\u0119\u017cenia.<\/p>\n

\n

Wyobra\u017a sobie, \u017ce bardzo boisz si\u0119 ps\u00f3w. Za ka\u017cdym razem, gdy widzisz psa, zmieniasz swoj\u0105 drog\u0119, poniewa\u017c jeste\u015b przekonany, \u017ce ka\u017cdy pies mo\u017ce w ka\u017cdej chwili ci\u0119 ugry\u017a\u0107. Je\u015bli spr\u00f3bujesz zrozumie\u0107, sk\u0105d bierze si\u0119 tw\u00f3j l\u0119k, mo\u017cesz odkry\u0107 na przyk\u0142ad, \u017ce w dzieci\u0144stwie ugryz\u0142 ci\u0119 pies s\u0105siada. Bez w\u0105tpienia mog\u0142o to by\u0107 przyczyn\u0105 takiego l\u0119ku. Jednak sama \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego faktu nie pomo\u017ce ci przesta\u0107 ba\u0107 si\u0119 ps\u00f3w ani zmieni\u0107 przekona\u0144 na ich temat.<\/p>\n<\/blockquote>\n

2. CBT przywi\u0105zuje du\u017c\u0105 wag\u0119 do zada\u0144 domowych.<\/strong> Niezale\u017cnie od tego, czy zwr\u00f3cisz si\u0119 do specjalisty CBT, czy spr\u00f3bujesz poradzi\u0107 sobie ze swoim problemem za pomoc\u0105 ksi\u0105\u017cek samopomocowych, b\u0119dziesz musia\u0142 wykonywa\u0107 zadania mi\u0119dzy sesjami (Between Sessions Homework<\/em>). Jest to jeden z najwa\u017cniejszych element\u00f3w CBT. W tym kontek\u015bcie zadanie domowe oznacza regularne, codzienne stosowanie w \u017cyciu nowych umiej\u0119tno\u015bci nabytych podczas psychoterapii lub dzi\u0119ki ksi\u0105\u017ckom samopomocowym.<\/p>\n

Dlaczego zadania domowe s\u0105 tak wa\u017cne?<\/strong><\/em><\/p>\n

Dop\u00f3ki nie b\u0119dziesz codziennie stosowa\u0107 nabytych umiej\u0119tno\u015bci, nie b\u0119dziesz w stanie skutecznie radzi\u0107 sobie ze swoim problemem. Aby m\u00f3c wykorzysta\u0107 nowe umiej\u0119tno\u015bci w momentach lub sytuacjach, w kt\u00f3rych problem przejawia si\u0119 najsilniej<\/strong>, musz\u0105 by\u0107 one bardzo dobrze utrwalone w pami\u0119ci. Bez codziennego treningu jest to niestety ma\u0142o prawdopodobne.<\/p>\n

\n

Czy istnieje jeden plan psychoterapii odpowiedni dla wszystkich?<\/strong><\/em><\/p>\n

\u017baden plan psychoterapeutyczny nie mo\u017ce by\u0107 skuteczny dla wszystkich. Plan radzenia sobie z problemem powinien by\u0107 dostosowany do potrzeb konkretnego klienta oraz rodzaju zaburzenia.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0106wiczenie nowych umiej\u0119tno\u015bci potrzebnych do zarz\u0105dzania w\u0142asnymi problemami i ich przezwyci\u0119\u017cania przypomina rozwijanie nowych, zdrowych nawyk\u00f3w. Je\u015bli na przyk\u0142ad chcesz zacz\u0105\u0107 wykonywa\u0107 jak\u0105\u015b czynno\u015b\u0107 regularnie, powiniene\u015b uwzgl\u0119dni\u0107 j\u0105 na swojej codziennej li\u015bcie zada\u0144. Pocz\u0105tkowo mo\u017ce by\u0107 to trudne, ale je\u015bli b\u0119dziesz kontynuowa\u0107, z czasem stanie si\u0119 to nawykiem. Im cz\u0119\u015bciej b\u0119dziesz stosowa\u0107 techniki CBT, tym \u0142atwiejsze b\u0119dzie ich wykonywanie i tym lepiej b\u0119dziesz potrafi\u0142 radzi\u0107 sobie ze swoim problemem.<\/p>\n

Czego mo\u017cna oczekiwa\u0107 od spotkania z terapeut\u0105 CBT?<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n

Je\u015bli zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 do terapeuty CBT po profesjonaln\u0105 pomoc, mo\u017cesz oczekiwa\u0107 nast\u0119puj\u0105cych element\u00f3w:<\/p>\n

1. CBT jest ustrukturyzowana i edukacyjna.<\/strong> Sesje konsultacyjne i psychoterapeutyczne w ramach CBT obejmuj\u0105 uczenie si\u0119 nowych sposob\u00f3w my\u015blenia o objawach w\u0142asnego problemu lub zaburzenia. Dlatego sesje s\u0105 zwykle skonstruowane w taki spos\u00f3b, \u017ce wsp\u00f3lnie z terapeut\u0105 najpierw omawiasz wykonane zadanie domowe, a nast\u0119pnie przechodzicie do om\u00f3wienia nowych informacji i umiej\u0119tno\u015bci. W ko\u0144cowej cz\u0119\u015bci sesji ustalane s\u0105 dalsze dzia\u0142ania oraz zadanie domowe do wykonania przed kolejnym spotkaniem.<\/p>\n

2. CBT opiera si\u0119 na wsp\u00f3\u0142pracy.<\/strong> Poniewa\u017c w trakcie terapii nieustannie \u0107wiczysz i przyswajasz nowe umiej\u0119tno\u015bci, psychoterapia jest procesem bardzo aktywnym. Ty i tw\u00f3j terapeuta CBT b\u0119dziecie wsp\u00f3lnie pracowa\u0107 nad tym, aby pom\u00f3c ci zrozumie\u0107 swoje objawy oraz znale\u017a\u0107 sposoby zarz\u0105dzania nimi lub ich przezwyci\u0119\u017cenia.<\/p>\n

3. CBT jest ograniczona w czasie.<\/strong> Czas trwania CBT oraz liczba sesji w du\u017cej mierze zale\u017c\u0105 od stopnia zaanga\u017cowania i odpowiedzialno\u015bci klienta w procesie terapeutycznym, jego indywidualnych cech oraz konkretnego problemu lub zaburzenia. Do\u015bwiadczony terapeuta CBT zazwyczaj mo\u017ce jednak, opieraj\u0105c si\u0119 na w\u0142asnym do\u015bwiadczeniu, okre\u015bli\u0107, ile czasu i ile sesji jest zwykle potrzebnych w przypadku danego problemu lub zaburzenia. Na przyk\u0142ad w przypadku zaburze\u0144 l\u0119kowych i depresji mo\u017ce by\u0107 potrzebne 2\u20135 miesi\u0119cy lub 8\u201320 sesji. Co wi\u0119cej, podczas CBT uczysz si\u0119 by\u0107 swoim w\u0142asnym terapeut\u0105. Kiedy b\u0119dziesz ju\u017c potrafi\u0142 skutecznie stosowa\u0107 umiej\u0119tno\u015bci nabyte podczas CBT i zauwa\u017cysz pozytywne zmiany w swoim \u017cyciu, mo\u017cesz zako\u0144czy\u0107 psychoterapi\u0119 i kontynuowa\u0107 samodzieln\u0105 prac\u0119 nad sob\u0105.<\/p>\n

Czego naucz\u0119 si\u0119 dzi\u0119ki CBT?<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n

Podczas CBT uczymy si\u0119 zmienia\u0107 nasze my\u015bli (nazywane r\u00f3wnie\u017c poznaniami<\/strong>) oraz nasze zachowanie<\/strong>. W\u0142a\u015bnie dlatego terapia ta nazywa si\u0119 terapi\u0105 poznawczo-behawioraln\u0105.<\/p>\n

Dlaczego zmiana my\u015bli i zachowania jest wa\u017cna? Poniewa\u017c w ka\u017cdej sytuacji pojawiaj\u0105 si\u0119 u nas okre\u015blone my\u015bli i zwi\u0105zane z ni\u0105 emocje, a w rezultacie podejmujemy okre\u015blone dzia\u0142ania i przejawiamy okre\u015blone zachowania. My\u015bli, emocje i zachowania s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane i wzajemnie na siebie wp\u0142ywaj\u0105. Aby lepiej to zobrazowa\u0107, mo\u017cna przedstawi\u0107 je w formie tr\u00f3jk\u0105ta.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do przyk\u0142adu l\u0119ku przed psami, wyobra\u017amy sobie nast\u0119puj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119. Idziesz ulic\u0105 i widzisz psa. Widz\u0105c go, mo\u017cesz pomy\u015ble\u0107, \u017ce mo\u017ce ci\u0119 ugry\u017a\u0107. Ta my\u015bl mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 strach lub niepok\u00f3j. W rezultacie mo\u017cesz zmieni\u0107 swoj\u0105 drog\u0119. Mniej wi\u0119cej tak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a ta sytuacja.<\/p>\n

Teraz wyobra\u017amy sobie my\u015bli, emocje i zachowanie jednego z twoich przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry nie boi si\u0119 ps\u00f3w, a wr\u0119cz bardzo je lubi.<\/p>\n

A zatem l\u0119k przed psami mo\u017cna zmniejszy\u0107 lub przezwyci\u0119\u017cy\u0107, je\u015bli:<\/p>\n

a) Zmienisz swoje zachowanie<\/strong><\/em><\/p>\n

W wyniku ekspozycji (Exposure)<\/strong>, czyli konfrontowania si\u0119 z obiektem l\u0119ku zamiast jego unikania, nasilenie l\u0119ku przed psami b\u0119dzie z czasem stopniowo si\u0119 zmniejsza\u0107. Przekonasz si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie wszystkie psy gryz\u0105.<\/p>\n

LUB<\/strong><\/p>\n

b) Zmienisz swoje my\u015bli<\/strong><\/em><\/p>\n

\u201eTr\u00f3jk\u0105t\u201d mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zmieni\u0107 poprzez zmian\u0119 przekonania, \u017ce \u201ewszystkie psy gryz\u0105\u201d. Mo\u017cesz na przyk\u0142ad powiedzie\u0107 sobie, \u017ce gdyby wszystkie psy by\u0142y niebezpieczne i gryz\u0142y ludzi, nikt nie trzyma\u0142by ps\u00f3w. Kiedy odczuwamy l\u0119k, nasze my\u015blenie si\u0119 zmienia. Staje si\u0119 bardziej negatywne i nie jeste\u015bmy w stanie dostrzec ani u\u015bwiadomi\u0107 sobie ca\u0142ego obrazu sytuacji, poniewa\u017c w takich chwilach nasze my\u015blenie koncentruje si\u0119 na potencjalnym zagro\u017ceniu.<\/p>\n

Dodatkowe informacje<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n

Jeszcze jedna wa\u017cna kwestia: niezale\u017cnie od tego, jak bardzo terapia poznawczo-behawioralna jest ustrukturyzowana i oparta na jasno okre\u015blonej strategii, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce przebieg procesu psychoterapii zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od indywidualnych cech klienta. Dlatego nie mo\u017ce istnie\u0107 jeden plan psychoterapii odpowiedni dla wszystkich, a metody i techniki nie mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na wszystkich w dok\u0142adnie taki sam spos\u00f3b.<\/p>\n

wi\u0119cej>>><\/a><\/p>\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n

[1] Cognitive Behavioral Therapy (CBT).<\/p>\n

[2] Seol, S.H., et al. (2016). Internet-Based Cognitive Behavioral Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder in Korea. Psychiatry Investig.<\/em>, 13(4):373\u2013382.<\/p>\n

[3] Heber, E., et al. (2017). The Benefit of Web- and Computer-Based Interventions for Stress: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Med Internet Res.<\/em>, 19(2):e32.<\/p>\n

[4] Hummel, S.B., et al. (2017). Efficacy of Internet-Based Cognitive Behavioral Therapy in Improving Sexual Functioning of Breast Cancer Survivors: Results of a Randomized Controlled Trial. J Clin Oncol<\/em>, 35(12):1328\u20131340.<\/p>\n

\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oko\u0142o 35 lat temu jeden z tw\u00f3rc\u00f3w terapii poznawczo-behawioralnej, Aaron Beck, wsp\u00f3lnie z Garym Emerym i Ruth Greenberg opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 Anxiety Disorders and Phobias: A Cognitive Perspective (Beck, Emery, & Greenberg, 1985). Autorzy po raz pierwszy przedstawili w niej poznawczy<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2526,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2511","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2511"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3634,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2511\/revisions\/3634"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armanbegoyan.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}